KiesUwCursus
Home Juridisch Nieuws & Actualiteiten | Blog Fusies en overnames: dit zijn de kansen en valkuilen
Naar alle blogs

Fusies en overnames: dit zijn de kansen en valkuilen

Fusies en overnames. Waar liggen de kansen en waar de valkuilen? Hoe zorgt u voor de beste deal voor uw cliënt? Mr. Tom Teggelaar, docent van de CPO cursus ‘Overnamepraktijk voor advocaten: het proces, de valkuilen en de uiteindelijke transactie’ van 21 mei en 4 juni a.s., deelt zijn belangrijkste leringen van het proces. Lees hieronder het complete interview.

Mr. Tom Teggelaar is advocaat en partner bij Poelmann van den Broek Advocaten. Zijn expertise ligt in het Ondernemingsrecht en hij is specialist in fusies en overnames. Hij spreekt en publiceert op regelmatige basis rondom dit onderwerp.

Mr. Tom Teggelaar

Welke fase van een fusie of overname wordt het vaakst onderschat?

De intentieovereenkomst wordt het meest onderschat. Niet zozeer door de advocaten, maar wel door de betrokken partijen. De focus ligt zo op prijs, dat de condities haast vergeten worden. Advocaten worden vaak te laat betrokken in dit deel van het proces. Dat is jammer, omdat in deze eerste stap essentiële punten worden vastgelegd die later kunnen leiden tot veel complexiteiten. Zo moet je vooraf afspreken hoe diepgravend het due diligence onderzoek uitgevoerd zal worden. Is dat oppervlakkig (‘issue spotting’) of een allesomvattend onderzoek? Dat maakt uit als de verkoper verwacht dat alle verstrekte informatie wordt uitgezonderd van garantieverplichtingen. En andersom als de koper verwacht dat de verkoper op basis van een ‘vendor due diligence’ de uitzonderingen op de garanties zo op tafel kan leggen.  

Waar liggen de bedreigingen?

Het belangrijkste probleem is vaak dat koper en verkoper niet hetzelfde beeld hebben bij de voorgenomen overname en de condities waaronder dit zou moeten gebeuren. In hoeverre moet de verkoper bijvoorbeeld betrokken blijven? Hoeveel comfort verwacht de koper dat klanten, leverancier en werknemers betrokken blijven?

Vaak is het due diligence onderzoek ook niet diepgravend. Hierdoor kan een discussie ontstaan over wat de status van het onderzoek is in verband met de overnameovereenkomst (SPA). De advocaat die de verkoper bijstaat wil dat de risico’s die door het onderzoek aan het licht zijn gekomen, bij de koper komen te liggen. Dat is echter een gevaar voor de kopende partij. Zo is een conflict snel geboren. Beide partijen hebben dus baat bij een grondig due diligence onderzoek en duidelijke afspraken over de verantwoordelijkheid na de verkoop kunnen worden gemaakt.


Om tot de beste deal te komen, dienen de verwachtingen en risicoverantwoordelijkheden helder uiteengezet te zijn.

Aan welk soort risico’s moeten we dan denken?

Met een grondig due diligence onderzoek kun je dieper in de zaken duiken en worden risico’s goed blootgelegd. Dit is het moment dat de potentiële conflicten naar boven komen. Denk bijvoorbeeld aan een verkoper die met name afhankelijk blijkt te zijn van drie grote klanten. Wat als er tot een verkoopovereenkomst is overgegaan en één van de klanten direct na verkoop de samenwerking beëindigd? Indien hier geen onderzoek naar is gedaan en geen afspraken over zijn gemaakt, komt dit de koper duur te staan. Om tot de beste deal te komen, dienen de verwachtingen en risicoverantwoordelijkheden helder uiteengezet te zijn. Als het due diligence onderzoek niet diepgravend genoeg is, is het moeilijk om deze aandachtspunten aan het licht te krijgen en te ondervangen in de overnameovereenkomst.

De uitdaging voor de advocaat is bovendien goed te begrijpen wat de resultaten van financieel, fiscaal en commercieel due diligence (dat veelal niet door advocaten wordt uitgevoerd) betekenen voor de transactiedocumentatie. Accountants hebben bijvoorbeeld vaak de neiging due diligence te zien in het licht van prijsonderhandeling. Niet alle gesignaleerde risico’s gaan echter om prijs, en dan is het aan de advocaat om die elementen die van belang zijn voor de overeenkomst er uit te halen.

Welke rol speelt dan het Hoog-Catharijne arrest (HR 22 december 1995, NJ 1996, 300. ECLI:NL:HR:1995:ZC1930)?

In het Hoog-Catharijne arrest ging het er om dat bleek dat er een belangrijke bijlage ontbrak in de dataroom. Welke partij droeg dit risico? De koper. Zij had niet aan haar onderzoeks-plicht voldaan en had moeten doorvragen, en bovendien de risico’s moeten uitsluiten in de vorm van specifieke vrijwaringen. Daar draait in feite de overnamepraktijk om.

Is cultuur ook een potentiële dealbreker in fusies en overnames?

Dit gaat natuurlijk buiten mijn expertise als advocaat om, maar ik zie zeker dat cultuur een niet te onderschatten element is in het proces. Het is niet moeilijk te bedenken dat naarmate een koper en een verkoper qua cultuur meer verschillen, de kans op teleurstellingen en geschillen achteraf groter zal zijn. Heel vaak zijn deze geschillen te herleiden naar misfits die helemaal niet van juridische aard zijn. Zo zie je vaak dat investeringsmaatschappijen en ondernemers (denk ook aan familiebedrijven) uit compleet ander hout zijn gesneden. Dit kan natuurlijk complementair werken, maar helaas botst het ook vaak.

Het is lastig om te besluiten welke rol hierin is weggelegd voor de advocaat. Vaak worden wij er toch ook pas vaak bij geroepen wanneer dit conflict reeds is ontstaan.

Waarom is dit het moment om een cursus te volgen?

De laatste jaren is de overnamepraktijk duidelijk toegenomen. Mogelijk is dat omdat de rente laag is en men zoekt naar andere wegen om rendement uit kapitaal te halen. Dit gebeurt onder andere door het overnemen van bedrijven. Dat is een mogelijke verklaring waarom er relatief veel vraag is in de markt voor overnames en dus voor veel werk zorgt in de advocatuur. Ten tijde van de crisis was dit wel anders, en zag je meer transacties die uit nood waren geboren.

Wat verrast u in de overnamepraktijkzaken het meest?

Wat me verbaast is dat bij de verkopende partijen intern het proces soms niet goed gemanaged wordt. In overnamecontracten worden veelal afspraken gemaakt over geheimhouding en non-concurrentie waarvan je zou aannemen dat bedrijven de naleving daarvan op orde hebben.

Toch zie je vaker dan je wellicht zou verwachten dat er bij bedrijven wordt gesproken over een overname. Iemand maakt op de gang een praatje met een collega hierover die niet op de hoogte is van de vertrouwelijkheid van de informatie, dat kan al snel een sneeuwbaleffect veroorzaken. We zien in de praktijk zelfs persberichten verschijnen die indruisen tegen gemaakte afspraken, die vervolgens stevige boetes als consequentie kunnen hebben.

Laat u bovenstaande punten allemaal terugkomen in de cursus?

Zeker. Het doel is om de cursist geheel klaar te stomen op het overnameproces. Hij dient te begrijpen wat er op hem afkomt en hoe daar mee om te gaan. We gaan contracten niet tot op de bodem uitplooien. We gaan actief aan de slag met praktijkvoorbeelden. Hoe ziet de aandelenstructuur eruit? Zijn er gekkigheden zichtbaar? Hoe ga je hiermee om? Of komen er opvallende zaken uit het due diligence onderzoek? Welke vervolgstappen onderneem je? Direct relevante praktijksituaties worden aan de tand gevoeld. Door de cursisten op te breken in groepen, kunnen we via een interactieve aanpak deze issues realiseren.

Einde interview

Kan uw praktijk een verdiepingsslag gebruiken op het gebied van fusies en overnames? Dan is dit uw uitgelezen kans. Klik hieronder voor meer informatie of direct inschrijven:

fusies-en-overnames-interview-tom-teggelaar